«Δεν έχουμε αντιληφθεί το μέγεθος της κλιματικής κρίσης, δεν έχουμε συναίσθηση μέσα σε τι βόμβα κυριολεκτικά ζούμε», προειδοποίησε μιλώντας στο ΕΡΤnews ο Χάρης Κοντοές, διευθυντής ερευνών της Μονάδας Beyond του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, αναφερόμενος στις ολοένα συχνότερες και εντονότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Ευρώπη.
Όπως σημείωσε, η κλιματική κρίση δεν αφορά πλέον μόνο χώρες όπως η Ελλάδα, που έχουν εδώ και χρόνια βρεθεί αντιμέτωπες με καύσωνες, πυρκαγιές και λειψυδρία, αλλά επεκτείνεται με ένταση και σε περιοχές της Βόρειας και Δυτικής Ευρώπης. Την ίδια στιγμή, οι πλημμύρες, οι κατολισθήσεις και άλλα ακραία φαινόμενα συμπληρώνουν ένα ολοένα πιο σύνθετο σκηνικό κινδύνων.
«Τα τελευταία χρόνια γίνεται όλο και πιο έντονη» η κρίση, ανέφερε ο κ. Κοντοές, επισημαίνοντας ότι η λειψυδρία, που στην Ελλάδα αποτελεί πραγματικότητα εδώ και 2,5 έως 3 χρόνια, αντιμετωπίζεται πλέον και σε περιοχές της Βόρειας και της Δυτικής Ευρώπης, όπου τέτοια φαινόμενα ήταν μέχρι πρότινος σχεδόν άγνωστα.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η αντιμετώπιση των πυρκαγιών δεν μπορεί να περιορίζεται στην ώρα της καταστροφής. «Πρέπει να κινηθούμε πολύ νωρίτερα», τόνισε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για προετοιμασία, ενημέρωση και ενεργοποίηση των τοπικών κοινωνιών πριν από την εκδήλωση μιας πυρκαγιάς.
«Δεν επαρκεί να υπάρχουν τα σχέδια σε μια αρχή»
Ο κ. Κοντοές αναφέρθηκε στην ανάγκη να περάσει η γνώση για τους κινδύνους της πυρκαγιάς και της πλημμύρας στην ίδια την κοινωνία. Όπως είπε, μετά τις μεγάλες πυρκαγιές του 2021 στην Αττική, η Περιφέρεια Αττικής ανέθεσε την εκπόνηση λεπτομερών σχεδίων κινδύνου, ακόμη και σε επίπεδο σπιτιού και αυλής, ενώ στη συνέχεια εκπονήθηκαν και μελέτες για τον πλημμυρικό κίνδυνο.
«Σας διαβεβαιώ, είναι πάρα πολύ αναλυτικά και υφίστανται στην Περιφέρεια Αττικής», ανέφερε. Ωστόσο, όπως υπογράμμισε, δεν αρκεί να υπάρχουν τα σχέδια σε μία αρχή. «Πρέπει να τα έχουν οι δημότες, οι δημοτικές αρχές και να εκπαιδεύουν τον κόσμο τους πολύ πριν, επί χρόνια», σημείωσε.
Κατά τον ίδιο, η ενημέρωση δεν μπορεί να ξεκινά έναν μήνα ή ακόμη και μία ημέρα πριν από την εκδήλωση μιας πυρκαγιάς, όταν ο δείκτης επικινδυνότητας είναι ήδη υψηλός. Χρειάζεται διαρκής εκπαίδευση, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν τους κινδύνους και τις συνέπειες των πράξεών τους.
«Ένα ατύχημα αρκεί για να καταστραφεί ένας ολόκληρος τόπος»
Ο διευθυντής ερευνών της Μονάδας Beyond έφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την απροσεξία κατά τη χρήση φωτιάς στην ύπαιθρο. «Κάποιος λέει “έλα μωρέ, θα βάλω ένα μπάρμπεκιου να ψήσω δυο μπριζόλες”», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι μια φαινομενικά ασήμαντη ενέργεια μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να οδηγήσει σε μια πυρκαγιά με τεράστιες συνέπειες.
Η επισήμανση αυτή, όπως εξήγησε, δεν σημαίνει ότι η ατομική ευθύνη υποκαθιστά την ευθύνη της Πολιτείας ή τον συνολικό σχεδιασμό. Αντίθετα, αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας στην οποία πρέπει να συμμετέχουν οι πολίτες, οι δήμοι, οι κοινωνικές και περιβαλλοντικές οργανώσεις.
«Είμαστε κάτι εκατομμύρια άνθρωποι που ζούμε και απολαμβάνουμε το δάσος μέσα στο καλοκαίρι», είπε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να γίνει κοινή γνώση το πώς μπορεί κάθε δραστηριότητα να επηρεάσει την ασφάλεια μιας περιοχής.
Η πρόληψη δεν σταματά μετά την κατάσβεση
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Κοντοές και στην κατάσταση που επικρατεί χρόνια μετά από μια μεγάλη πυρκαγιά. Όπως είπε, η ερευνητική του δουλειά τον οδηγεί να επιστρέφει στις πληγείσες περιοχές ακόμη και ένα, δύο ή τρία χρόνια μετά την καταστροφή, προκειμένου να παρακολουθεί την εξέλιξη του τοπίου και τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνεται η τοπική κοινωνία.
Όπως ανέφερε, ακόμη και σε περιοχές που έχουν πληγεί σοβαρά και έχουν καταγραφεί ανθρώπινες απώλειες, υπάρχουν περιπτώσεις όπου τα δάση και οι γύρω εκτάσεις παραμένουν ακαθάριστα.
«Οι τοπικές κοινωνίες μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο σε αυτό», τόνισε, επισημαίνοντας ότι δεν είναι δυνατόν να καθαριστεί ολόκληρη η Ελλάδα από άκρη σε άκρη μόνο μέσω κεντρικών μηχανισμών. Η ενεργοποίηση της ίδιας της κοινότητας, όπως είπε, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην πρόληψη.
«Είναι ένας άνισος αγώνας»
Ο Χάρης Κοντοές υπογράμμισε, πάντως, ότι η ανθρώπινη δυνατότητα αντιμετώπισης των ακραίων φυσικών φαινομένων έχει όρια. «Είμαστε ανεπαρκείς μπροστά στη φυσική καταστροφή. Είναι ένας άνισος πόλεμος», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Χρησιμοποίησε ως παράδειγμα τον Καναδά, ο οποίος, όπως είπε, διαθέτει εδώ και δεκαετίες πολύ προηγμένα συστήματα αντιμετώπισης των πυρκαγιών, αλλά παρ’ όλα αυτά βρίσκεται αντιμέτωπος με τεράστιες εκτάσεις που καίγονται.
«Δεν υπάρχει μηχανισμός και το βλέπετε παγκοσμίως σήμερα στον Καναδά. Τεράστιες εκτάσεις», ανέφερε, για να καταλήξει ότι η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και των πυρκαγιών απαιτεί τη συστράτευση όλων.
«Αυτό εννοούσα ως παιδεία, αυτό εννοούσα ως γνώση που πρέπει να περάσουμε στον καθένα μας», σημείωσε.
Ο κ. Κοντοές υπογράμμισε, τέλος, ότι η προετοιμασία πρέπει να αποτελεί διαρκή διαδικασία και όχι αντίδραση στην επικαιρότητα. Η κλιματική αλλαγή εξελίσσεται με ρυθμούς που δυσκολευόμαστε να ακολουθήσουμε, ενώ η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ολοένα συχνότερα φαινόμενα υψηλών θερμοκρασιών, ξηρασίας, πυρκαγιών και πλημμυρών.
«Μακάρι να είμαστε χρήσιμοι», ήταν το μήνυμά του, με την ευχή οι συζητήσεις για τις πυρκαγιές να γίνονται στο μέλλον με αφορμή την προστασία και την απόλαυση των δασών και όχι την καταστροφή τους.
Πηγή: ertnews.gr