Epirusjournal.gr Η καθημερινότητα της Ηπείρου σε ένα site! 
Μετά την άνοιξη θα πρέπει να ξεκινήσουν οι οριστικές αποκαταστάσεις των μεγάλων ζημιών που προκάλεσαν τα αλλεπάλληλα κύματα κακοκαιρίας στην Ήπειρο τους τελευταίους μήνες, εκτιμά ο καθηγητής Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, Αβραάμ Ζεληλίδης.
Ο κ. Ζεληλίδης, συνεργάτης της Περιφέρειας Ηπείρου, πραγματοποιεί το τελευταίο διάστημα αυτοψίες σε περιοχές που επλήγησαν από έντονα καιρικά φαινόμενα, καταγράφοντας καταστροφές και διαμορφώνοντας προτάσεις τόσο για την αποκατάσταση όσο και για την πρόληψη αντίστοιχων φαινομένων στο μέλλον, υπό το πρίσμα της κλιματικής κρίσης. Μιλώντας στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων της ΒΗΜΑ Τηλεόραση, ανέλυσε τη γεωλογική εικόνα και τις παρεμβάσεις που απαιτούνται.
«Συνεργάζομαι με την Περιφέρεια Ηπείρου εδώ και έναν χρόνο, ξεκινώντας με την παρακολούθηση του Λούρου και του Άραχθου σε σχέση με τα πλημμυρικά φαινόμενα. Μέσα σε αυτή τη διαδικασία, κατεβαίνοντας τον Άραχθο, περνάς από πολλές τέτοιες περιοχές. Δεν μπορούσα να τις αφήσω χωρίς να τις επισκεφθώ», ανέφερε.
Ο ίδιος έκανε λόγο για τις πρώτες κατολισθήσεις στα Πράμαντα, στη συνέχεια από την Πλατανούσα μέχρι τον Αμμότοπο και, πιο πρόσφατα, για την αποκοπή του δρόμου στα Άγναντα.
Η γεωλογία της περιοχής και ο ρόλος του νερού
Αναλύοντας τα γεωλογικά χαρακτηριστικά, εξήγησε ότι από την Πλατανούσα μέχρι τον Καταρράκτη κυριαρχεί ο ίδιος τύπος πετρώματος, με εναλλαγές άμμων και πηλών. «Αν οι πηλοί ποτιστούν με πολύ νερό, διογκώνονται, λειτουργούν σαν σαπούνι, γίνονται σαν ζυμάρι και ολισθαίνουν ό,τι βρίσκεται από πάνω τους. Κάπως έτσι έγινε και η κατολίσθηση στην Ιόνια Οδό», σημείωσε.
Ιδιαίτερη προσοχή, όπως είπε, χρειάζεται όταν οι εκσκαφές, οι δρόμοι ή οι κατασκευές βρίσκονται σε πρανή με ομόρροπη κλίση, δηλαδή όταν η κλίση των γεωλογικών στρωμάτων είναι ίδια με την κλίση του πρανούς. «Τότε είναι πολύ επικίνδυνο. Σε όλες τις περιπτώσεις απαιτείται καλή αποστράγγιση», υπογράμμισε.
Ο καθηγητής επεσήμανε ότι ευθύνη έχουν τόσο οι κάτοικοι όσο και οι δήμοι ως προς τον έλεγχο των απορροών των υδάτων. «Έχουμε βρει μάντρες που από πίσω ποτίζονταν με πολύ νερό. Το νερό κρατιόταν και κατείσδυε σιγά-σιγά, με αποτέλεσμα στροφές, κάμψεις, ολισθήσεις και σπασίματα. Το ίδιο και σε δρόμους. Υπήρχαν περιπτώσεις με επιφανειακή αποστράγγιση μέσω τσιμεντένιου αυλακιού, αλλά ο αγωγός που μετέφερε τα νερά στο ρέμα είχε φράξει. Το έδαφος ποτίστηκε και ολίσθησε», ανέφερε.
Από τη γέφυρα της Πλάκας μέχρι τα Άγναντα, όπως είπε, υπάρχουν πολλές αντίστοιχες περιπτώσεις. «Θέλει διαρκή επαγρύπνηση, διαρκή καθαρισμό και προσοχή να μην μένουν νερά στα υλικά. Όταν ποτίσουν, έχουμε ολισθήσεις».
Η περίπτωση των Αγνάντων και οι πιέσεις για άμεση αποκατάσταση
Αναφερόμενος στην αποκοπή του δρόμου στα Άγναντα, με το αυτοκίνητο που έμεινε σχεδόν μετέωρο, ο κ. Ζεληλίδης σημείωσε ότι η άμεση αποκατάσταση για την επαναφορά της κυκλοφορίας δεν είναι εύκολη υπόθεση.
«Από την πρώτη στιγμή είπα ότι όλα αυτά πρέπει να τα δούμε με λεπτομέρεια από την άνοιξη. Από την άλλη, η Περιφέρεια πιέζεται να δώσει τον δρόμο στην κυκλοφορία. Έτσι πάμε σε λύσεις που μπορεί να μην είναι οριστικές και μόνιμες».
Στην περιοχή υπήρχαν δύο πηγές, το νερό των οποίων πότιζε τα χαλαρά εδάφη, βρήκε αδιαπέρατο στρώμα από κάτω και προκάλεσε την αποκόλληση.
«Πρέπει να θεμελιωθεί το πόδι της κατολίσθησης, να μπουν μεγάλοι βράχοι για αποστράγγιση, ώστε να μην κρατούνται νερά. Η φιλοσοφία είναι μία: καλή αποστράγγιση. Όσο δεν υπάρχει καλή αποστράγγιση, τα εδάφη θα φεύγουν».
Τόνισε επίσης ότι το φαινόμενο βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, καθώς το έδαφος είναι υπερκορεσμένο. «Πρέπει να το αφήσεις να ξεκουραστεί, να εκτονωθεί, να στεγνώσει και μετά να κάνεις παρεμβάσεις».
Η εκτίμηση Ζεληλίδη για τη μεγάλη ολίσθηση στην Ιόνια Οδό
Αναφερόμενος στη μεγάλη ολίσθηση στην Ιόνια Οδό, ο καθηγητής Αβραάμ Ζεληλίδης διευκρίνισε ότι δεν επισκέφθηκε ο ίδιος το σημείο, ωστόσο μελέτησε προϋπάρχουσες γεωλογικές συνθήκες, φωτογραφικό υλικό και στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί.
«Η δική μου εκτίμηση, παρότι δεν πήγα να δω την ολίσθηση από κοντά, βασίζεται σε φωτογραφίες και σε δεδομένα που έχουν κυκλοφορήσει. Η πρώτη, αρνητική αν θέλετε, διαπίστωση είναι ότι τα γεωλογικά στρώματα είχαν ομόρροπη κλίση με τον δρόμο. Δηλαδή η κλίση των στρωμάτων ήταν στην ίδια κατεύθυνση με την κλίση του πρανούς. Αυτό από μόνο του καθιστά την περιοχή επιρρεπή σε τέτοιου είδους ολισθήσεις», ανέφερε.
Ο κ. Ζεληλίδης στάθηκε και στα τεχνικά μέτρα που είχαν ληφθεί, σημειώνοντας ότι «έγιναν αγκύρια, τοποθετήθηκαν βαθιά για να συγκρατήσουν το πρανές. Το ερώτημα είναι αν έγιναν όλα όσα έπρεπε. Πιθανόν ναι και πιθανόν όχι».
Εξηγώντας τι εννοεί, υποστήριξε ότι «φαίνεται πως η ολίσθηση εκδηλώθηκε ακριβώς στο σημείο όπου τελείωναν τα αγκύρια. Δηλαδή αποκολλήθηκαν μεγάλα, ενιαία τμήματα πάνω σε ένα “σαπούνι”, πάνω σε ένα αργιλικό στρώμα που λειτουργεί ως επιφάνεια ολίσθησης».
Κατά τον ίδιο, δεν είναι σαφές αν το φαινόμενο μπορούσε να αποτραπεί πλήρως, ωστόσο διατύπωσε την άποψη ότι ίσως μια πιο αποτελεσματική αποστράγγιση στη στέψη του πρανούς – στο επάνω μέρος – θα περιόριζε την κατείσδυση των υδάτων στα αργιλικά στρώματα και, συνεπώς, την αποκόλληση.
«Ίσως τα αγκύρια θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερου μήκους, ώστε να φτάνουν σε μεγαλύτερο βάθος και να συγκρατούν το μπλοκ μέχρι τον πόδα της ολίσθησης, εκεί όπου “πατά” πάνω στον εθνικό δρόμο. Δεν τα έχω δει από κοντά, αλλά η εκτίμησή μου είναι ότι το μπλοκ έφυγε ακριβώς στο όριο όπου σταματούσε η αγκύρωση», κατέληξε.
Η συνολική του προσέγγιση, πάντως, επανέρχεται στη βασική του θέση: κρίσιμος παράγοντας είναι η σωστή και επαρκής αποστράγγιση, ώστε να μην εμποτίζονται τα αργιλικά στρώματα που λειτουργούν ως επιφάνειες ολίσθησης.
Προληπτικός σχεδιασμός και κλιματική αλλαγή
Ο καθηγητής Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών τόνισε ότι οι περισσότερες οδικές υποδομές κατασκευάστηκαν πριν από 30 ή 40 χρόνια, όταν η κυκλοφορία και τα φορτία ήταν μικρότερα. Σήμερα η καταπόνηση είναι μεγαλύτερη.
«Χρειάζονται πιστώσεις, αλλά κυρίως προληπτικός σχεδιασμός. Λεπτομερείς μελέτες, ιεράρχηση περιοχών και έργα το καλοκαίρι που έρχεται, ώστε να μην έχουμε επανάληψη του φαινομένου την επόμενη χρονιά».
Υπενθύμισε ότι με την κλιματική αλλαγή θα συνεχίσουμε να βλέπουμε ισχυρές βροχοπτώσεις μικρής διάρκειας, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ύπαρξη αποτελεσματικών συστημάτων απορροής.
«Πρέπει να έχουμε σύστημα ώστε τα νερά να μην μένουν, να μην εμποτίζονται τα πετρώματα. Ξέρουμε τη γεωλογία της περιοχής. Σε έναν δρόμο τριών χιλιομέτρων υπάρχουν τρεις ή τέσσερις ζώνες όπου τα πετρώματα, λόγω παραμόρφωσης, έχουν σπάσει. Όταν σπάνε, λειτουργούν σαν σφουγγάρι. Στοχευμένα μπορούμε να αποστραγγίσουμε αυτές τις ζώνες και να αποτρέψουμε τις ολισθήσεις», κατέληξε.
Πηγή: epirusgate.gr
